Caneuon Gwerin

Archwilio ac arddangos caneuon Gwerin o Gymru / Exploring and showcasing folk songs from Wales

Archive for the tag “summer”

Mae’r Ddaear yn Glasu

[See below for English]

Dyma carol Mai, neu carol hâf. Dwi’n gwybod bod hi ddim yn Mai bellach ond mae hi’n gân mor dda – doeddwn i ddim eisiau aros 11 mis arall tan postio amdani. Ac mae hi’n bendant dal yn hâf!

Mae’r gân yma yn un o ddim ond ychydig o garolau Mai sydd wedi goroesi. Mae’n amlwg taw carol Mai yw hi oddi wrth y geiriau – mae’n sôn am y ddaear yn dod nôl i fywyd ar ôl gaeaf ddu. Mae rhai pobl yn canu’r cân yn araf gan wneud y mwyaf o’r alaw hyfryd. Roeddwn i arfer meddwl bod hwn braidd yn amhriodol oherwydd pwnc hwylus a dathliadol y gân. Ond, wedi edrych yn fwy fanwl ar y geiriau, mae yna trydydd pennill sydd yn fwy seriws sy’n cyfiawnhau y tempo arafach.

Mae’r trydydd pennill yn codi pwynt gwleidyddol sydd dal yn bethnasol heddiw. Mae’n dweud bod y ddaear yn creu digon o fwyd i bawb ond y problem yw bod dynion (h.y. pawb) ddim yn gallu byw ochr yn ochr a’u gilydd “mewn cyflwr heddychlon”. Mae fy ymchwil wedi dweud wrthai bod y geiriau i gyd wedi eu ysgrifennu gan yr un person. Oni bai am hynny, baswn i’n dyfalu bod y bennill olaf yn ‘floating verse’ gan bod hi ddim yn teimlo mor gysylltiedig i’r gân a’r ddau pennill arall. ‘Floating verse’ yw pennill sydd yn ymddangos mewn mwy nag un gân. Basau cantorion yn y gorffennol yn eu ychwanegu at eu ganeuon neu yn amnewid rhai pennillion efo ‘floating verses’ eraill. Gan fod y pennill yn cynnwys neges cryf baswn i ddim yn synnu tasau’n dod fyny mewn caneuon eraill – byddai’n cadw fy llygaid allan amdani o hyn ymlaen! Mae’r geiriau wedi eu sgwennu ar y mesur tri thrawiad, sef hen fesur (bu Ficer Rhys Prichard (g. 1579) yn canu arno) a ddaeth yn boblogaedd yn y 17fed a 18fed canrifoedd.

Read more…

Advertisements

Cadi Ha

(Cadi and Bili at Cadi Ha festival 2010. Photo from the BBC news website.)

[See below for English]

Mae Mai yn fis pwysig yn y dyddiadur gwerin. Mae’n adeg pan mae’r gwanwyn ar ei orau ac mae natyr yn dod i fywyd. Yn draddodiadol roedd y cyntaf o Fai yn ddiwrnod i ddathlu ffrwythlondeb ac efallai i ddarganfod, trwy ddewiniaeth, pwy byddech yn priodi.

Yn ogystal a bod yn enw ar gân mae Cadi Ha yn fath o ddawns ac enw ar ŵyl sydd wedi digwydd ar ddiwedd Ebrill/dechrau Mai pob blwyddyn yn Nhrefynnon, Sir y Fflint, ers 1997. Mae hi’n ŵyl dawnsio efo plant o ysgolion lleol a thimoedd dawns o Gymru a thu hwnt yn cymrud rhan mewn gorymdaith fawr trwy y dref cyn cydperfformio dawnsiau mewn sgwâr agored. Yn ystod y gorymdaith mae’r dawnswyr yn canu’r gân Cadi Ha. Dyma fideo o’r ŵyl yn 2012.

Read more…

Post Navigation

%d bloggers like this: